Nhật ký hành trình 21

Mấy vòng nữa.

Bạn biết rồi đấy. Bản chất của ngôn ngữ là một dạng thể hiện của suy nghĩ. Nó có sức mạnh. Đủ quyền hạn và khả năng để gây ra mọi sự biến đổi. Giống như nước. Nếu muốn nó có thể làm mùa màng bội thu. Còn không, nó sẽ khiến tất cả các cánh đồng biến mất, đất đai trơ trống và hoang toàn. Chính bởi đã thấu đáo được sức mạnh vô ngần đó và kiểm soát được nó qua một khoảng thời gian rất lâu, dần dà tôi cảm thấy sợ, đến nỗi run rẩy khi viết ra từng chữ. Từng chữ một, nó vừa là con dao, vừa là cái lắc chuông. Khi yên bình, sẽ có gió thổi nhè nhẹ. Khi khổ đau, mùi máu sẽ dậy cánh mũi. Tim tôi phập phồng. Lo lắng. Đó là một sự hồi hộp đáng kể. Một dạng thần kinh phân liệt. Tay tôi chùn bước trước mỗi từ. Ngòi bút tịt mực qua vài câu mở đầu ngắn ngủi. Và tâm hồn tôi chỉ biết tìm đường trốn. Nó đi ngủ. Tin tưởng rằng mình đã trở nên vô hình. Trong đêm đen. Ngay chính tôi cũng đã tưởng rằng thế. Rằng có thánh thần hiện lên đây. Cũng chẳng ai trông ra được cái tâm hồn đã cố tình trở nên vô bóng vô dạng của mình. Tôi gần đạt được sự bỏ viết. Kiểu như giã từ vũ khí. Chối phăng sức mạnh duy nhất mà tôi có. Trở thành một đồ vật trang trí tầm phào trong giới con người. Tôi sống vô vị như một cái gọt bút chì. Cứ thế.

Hồ Tây. Chiều thơ, gió mặn mặn vị cá. Làn nước lăn tăn màu trời. Xanh ngàn ngạn. Em đã làm anh quên đi cô ấy. Là em, hay vẫn là anh. Là em, hay vẫn là thời gian trôi đi vằn vặn. Là em, hay vẫn là những áng mây vần vũ trên bầu trời sẵn bão. Nắng bị gió cuốn, trờ lên đôi mắt, vừa nóng vừa lạnh. Con sóng lấp loáng ánh hoàng hôn, quen thói dập dềnh phù du, chen chân nhung nhúc vào sự tĩnh lặng của cuộc đời. Đã đến những thời điểm khả quan để quên đi một người xưa cũ, tôi nghĩ. Trong mơ.

Hôm qua, tôi dọn tủ. Sách, và những giấy tờ đi cùng năm tháng, tất cả được lôi ra, vứt ào kín khắp nền gạch cho tâm trí kiểm nghiệm. Dưới ánh mắt soi xét gần như vô tình, tôi chẳng giữ lại nhiều. Tôi có nhiệm vụ phải làm trống một vài ngăn, lấy chỗ cho các thứ mới hơn, mà trong tương lai không xa chúng cũng sẽ tiến tới hồi xếp xó không được ngó ngàng đến. Tôi thấy lại những cuốn sách giáo khoa từ thuở học cấp ba. Vẫn nguyên vẹn, dù đã hơn tám năm rồi; một số quyển thậm chí còn mới, về hình thức thôi, chứ so với giáo dục hiện nay có lẽ nội dung đã thành cũ kỹ, tựa như lạc hậu tận nhiều thế kỷ. Tôi vứt đi hết các quyển Toán, Vật lí hay Hóa học, kể cả những cuốn nâng cao, sách hướng dẫn, bộ tuyển tập đề thi, và nhiều cuốn khác; chỉ chọn giữ lại bao gồm duy nhất một quyển (“Các bất đẳng thức trong toán học”) thuộc khối tự nhiên, cùng các quyển Văn học, Lịch sử các lớp 10, 11, 12. Tôi chợt nhớ ngày xưa mình đã không coi trọng những môn xã hội lắm; bằng chứng là tôi còn không thấy những cuốn Địa lý đâu cả, có lẽ chúng đã nằm lại ngăn bàn học trên lớp hoặc trong cặp một đứa bạn nào đấy từ thời kỳ đồ đá nào rồi. Còn giờ tôi lại thích văn học và tìm hiểu xã hội loài người đến lạ kỳ. Những căn nguyên nối kết nhóm loài sơ khai, những quy phạm áp chế phân định các lằn ranh giới và nền tảng của tư tưởng văn minh cứ như bong bóng nhả ra, nhả ra; tôi háo hức đâm kim vào bong bóng cho chúng thỏa sức vỡ òa.

Tôi sắp đống tài liệu và những quyển sách quá khổ ra một chỗ, cùng khi mơ màng tới những đường cong của xứ sở Phi châu trên tấm bản đồ địa lý thế giới nằm sẵn ở đầu. Có vài con gián bò ra, thuộc cỡ vừa và cỡ nhỏ khiến tôi giật mình cảnh giác. Gián và mối mọt là hiểm họa đối với sách. Còn một kho sách cũ, tương tự như cái tủ kín bưng bức toàn sách tuổi thọ dạng thập niên tôi đang dọn thì lại béo bở đối với những loài vật gặm nhấm như thế. Từng có cả một con chuột sống trong này. Không hiểu nó nghĩ sao và làm thế nào; nhưng đời nó có vẻ hạnh phúc với thứ bóng tối phảng phất mùi gỗ bở và mùi giấy ẩm, với mớ kiến thức và thông tin mang tính bác học hàn lâm của con người. Nó đã có thể là một con chuột tiến sĩ chính hiệu; nếu như biết vệ sinh ăn uống và không vứt bừa bãi xương xẩu. Mẹ tôi ghét sự ở bẩn của nó; chuột thì nào có quan tâm, hệ quả là nó bị tống khứ. Không có bất cứ bồi thường thiệt hại nào được đưa ra. Tỷ dụ như “Này, tôi mới đọc đến trang 47 của tập Kỹ thuật điện dân dụng có tới 350 trang, hãy để tôi đọc nốt đã hoặc tôi sẽ gặm nó chỉ để mài răng và sẽ không nhớ lấy chữ nào cho kỳ thi sắp tới. Tôi sẽ trượt tấm bằng cử nhân cho mấy người phải đứng tim thẫn thờ. Ôi chà, không có con chuột nào đậu bằng cử nhân trong cái nhà này. Gia đình mấy người rồi sẽ chẳng khấm khá nở mày mặt lên được”. Con chuột lẳng lặng cuốn gói theo cách mà tôi nhìn. Bỏ dở sự học. Đóng vai ăn mày lang thang qua vài cái xó xỉnh Đông Nam Á mà nó tìm hiểu được từ các số tạp chí du lịch ấn bản những năm 2000, hết Viên-chăn rồi sang Băng-cốc. Ăn mọi thứ từ thịt bò viên cho đến lông con mèo. Hiện giờ thì nó đang nhìn một con cá bơn đang tập bơi ngoặt ở bờ vịnh Adaman; cảm thấy choáng đầu vì nắng ở đây quá gắt và vỏ cây quá nhiều nhựa khiến ruột nó quặn. Tôi tưởng tượng rằng nó cũng sẽ không khoái rặng sỏi trắng trải suốt bãi biển. Nó hay bị hoa mắt với những gì trông giống như mây trên thiên đàng. Nó sẽ phải sớm đánh bạn với một con sóc hôi úm lên thôi, để mà kiếm lấy chỗ trú tại một trong những cái kho chất đầy hột quả hạnh đã lên mùi mông mốc. Mà kìa, mưa đến rồi.. Mưa đi mưa đi. Mưa xong việc gì rồi cũng sẽ ổn.

***

Tôi chợt nhớ đến Hường. Một nàng.. thế nào nhỉ, Andrea Sachs đang lúc chạy việc cho Runway chăng. Tôi chối bỏ mọi sự nghi ngờ thường áp đặt lên người khác ngay ở lần đầu tiếp xúc với nàng; trong khi mắt thì liếc nhìn chân nàng không hối tiếc. Nàng quyến rũ tôi bằng màu son trên môi và mái tóc trầm được luôn tay vuốt tới vuốt lui. Tôi cứ nghĩ đến một đám lá con con lả lả rụng, rơi, mỗi khi nàng lung lung dãy tóc cỏ lanh của mình. Nhưng vì luôn nghe lời nàng, theo bản năng nào đó mách bảo, nào đó có thể là qua sắc thái trong giọng nàng, tôi chỉ kể nàng biết vài nét câu chuyện có thật của cuộc đời tôi, chứ không phải những thứ hoa mỹ tôi thường hay tưởng tượng mà buột miệng thốt ra vào lúc chiều chạng vạng. Tôi thích thú cách tôi bày tỏ suy nghĩ và lời nói mà có nàng ở đó để tâm dõi nhìn. Nó, gần như cái cách phạm nhân không còn thèm dự trù toan tính từng mẩu mắt xích móc nối giữa ý trước với ý sau trong chuỗi sự việc (cực) kỳ bí (ẩn) của mình nữa, khi họ cuối cùng cũng cảm thấy công việc đó trở nên quá ư là rất rất cô đơn. Họ cô đơn và họ tìm cách tự thú với phần còn lại của cuộc đời mình bằng ánh mắt sâu với dạ dày rỗng. Tôi cô đơn và bỗng chớm muốn hỏi nàng rằng liệu nàng có thể hóa thân thành tri kỉ của tôi không.. Vào một lúc nào đó.

Nào đó đừng nên là không bao giờ.

Giữa trời có một chú gián vè vè bay ngang. Chú không thuộc hạng nhỏ. Và chú thích thú mùi sách phảng phất những câu chuyện buồn buồn.

CẦM LẤY SỐ PHẬN (hay là “Ở cạnh nhà tôi, có .. gái”)

Tôi đang ảo tưởng gì chứ.

——

Sáng nay, ngắm một con thuyền độc mộc rẽ nước hồ Tây mát dịu, một thoáng mờ sương và bóng nắng lung linh, tôi chợt nghĩ một ngày nào đó tôi rồi sẽ có một con thuyền thuôn dài như vậy. Tôi cảm tưởng như bất kỳ ai khi sở hữu một con thuyền, cũng sẽ gắn số phận của mình vào nó. Số phận của con thuyền và số phận của con người – hai nhánh sinh linh già cỗi bình dị, cứ lướt đi yên ả, bỏ mặc thị phố nội đô đã bắt đầu vội vã trong cái sớm đầu tuần. Những láng nước lăng xăng bám lấy từng nhịp mái chèo cào xuống, chộn rộn hết từ mạn bên trái, rồi sang bên phải. Những nhánh lá me vàng úa dập dềnh theo từng nhịp sóng tỏa. Mặt trời chói chang, khiến cho bất kỳ cái ngước lên nào cũng phải lóa mắt. Nhưng khi đứng dưới bóng cây này, tôi chỉ thấy một bức màn bô-kê huyền diệu. Những hình lục lăng kỳ ảo và những vòng vân sáng lan xòe theo mỗi sợi nắng, khi chúng len lỏi, chen chúc qua ngàn khe hở của mấy tầng lá biếc. Màu sắc ở trên đó nhòa nhợt chảy, bám, đọng men theo những đường tổ ong hay bọc trứng ếch. Tôi nghĩ đến số phận của mấy tấm ảnh ‘xóa phông’, rồi cái cảm giác say đến ngay tức thì. Có gì đó ngấn ở cổ họng giống như cơn buồn nôn buộc tôi phải nuốt khan nước bọt trong khi hướng ánh mắt xuống con đường đang đi. Hàng cây xoan mảnh dẻ thoáng rung chuyển rất đều và nhẹ, cảnh trí bỗng chốc nhuộm màu xanh đen, màu vàng, rồi lại y chang như lúc trước chỉ sau năm lần tim đập. Và rồi tôi thấy tay phải của mình đang xoa lấy vầng trán. Còn tay trái – hơi run rẩy vì vừa vướng vào một cơn co giật chớp nhoáng -, tôi cảm nhận mơ hồ rằng nó đang cầm nắm một vật gì đó hữu hình, rất xinh đẹp; hình như là số phận của tôi thì phải.

——

Dạo này, khi đi trên đường, tôi hay tìm kiếm hình ảnh của Valentina qua những lọn tóc được làm xoăn nhẹ và để buông dài sau lưng mỗi cô gái. Trong lúc tìm kiếm, tôi luôn tưởng tượng về việc tình cờ gặp nàng ở một nơi nào đó. Tiềm thức của tôi, vì thế, cũng cứ ngỡ rằng rồi tôi sẽ gặp nàng tình cờ ở một nơi nào đó thật. Tôi còn dần tiến đến sự mong mỏi cũng như niềm tin tưởng là tôi đang gặp nàng ở một nơi nào đó, một cách tình cờ theo kiểu những sự tình cờ vẫn hay xảy ra vậy; chỉ là tôi không biết, chỉ là nàng cũng không biết; chỉ là tôi và nàng đều không biết. Nàng vẫn mặc cái áo vải cotton, tay ngắn, bồng hai vai, có màu nâu lông thú, với những chấm đen, theo lối chấm rồi quệt và day nhẹ, nằm rải rác một cách có chủ ý, bắt chước ý tưởng kiệt xuất của Thượng đế khi ngài đang bài trí cho bộ lông của một con báo đốm mà nó cứ chạy xé gió không ngừng; vẫn chiếc quần bò bó màu xanh xa-tanh thậm với hai dải khóa phéc-mơ-tuya dài mười lăm phân, sáng ánh đồng gắn miết tận dưới nơi hai ống quần – trước tôi có nghĩ rằng, chắc nàng chọn mua kiểu quần này nhằm đề phòng sau này cổ chân nàng có to ra bất ngờ chăng; nhưng giờ thì tôi tự phải buồn cười với ý nghĩ lạ lùng đó. Đôi lúc, được viết ra như thế này tôi mới dám bộc bạch những phép so sánh và liên tưởng hâm đơ của mình. Được viết ra và được là chính mình, không gì tốt đẹp bằng. Nhưng lúc này tôi đang bận gặp gỡ Valentina, là điều còn tốt đẹp hơn nhiều nữa ấy chứ. Hai mắt của tôi đang mù quáng nhìn xuống đôi giày búp bê đen lịm tuyệt vời của nàng. Tôi để cho những ẩn dụ lan trên trang giấy vô hình. Miệng tôi hoặc nhắm tịt, hoặc thốt ra những lời mập mờ chẳng có gì thú vị. Chỉ có đôi mắt. Tôi thận trọng không để lộ sự đắm đuối. Tôi nhìn nàng một cách bình thường theo như lối hai người xa lạ vẫn nhìn nhau. Khuôn mặt nàng xinh đẹp. Tôi có thể thấy rõ một hai vùng nhám quanh má bên trái của nàng. Nàng từng nói da nàng thuộc vào dạng ‘xấu’, thỉnh thoảng lại nổi mụn nhọt đáng ghét; nhưng có hề gì. Tổng quan mà nói, chung quy mà ra, thì khuôn mặt nàng vẫn xinh đẹp. Tôi vẫn muốn bẹo lấy má nàng khi có cơ hội; như khi tôi bẹo má một cô bạn cùng lớp – cũng có hai bờ má lốm đốm – cách đây lâu lắm rồi; hơi nhớp và mỡ màng một tý. Nhưng đó là một lớp mỡ hoàn hảo. Hay nói đúng hơn là một lớp make-up hoàn hảo. Da nàng hoàn toàn mịn màng và sao suốt như chính giọng nói nàng vậy. Chà, các bạn không tin được biểu hiện ‘bị sốc’ của tôi khi lần đầu tiên nghe giọng nàng đâu. Dù nó đã được nén dưới hàng tỷ thuật toán mã hóa của ngành viễn thông, mà nghe sao vẫn.. Tôi đã phải vứt bỏ mọi loại ẩn dụ chỉ để nói với nàng rằng giọng nàng nghe thật kỳ lạ, thật ‘không thể tin được’, thật ‘sững sờ’. Và còn ‘vô cùng hấp dẫn’ nữa, nếu như tôi đủ can đảm để trêu ghẹo nàng như tôi thường hay thế.

——-

Lâu lắm tôi không trò chuyện gì với Rosetta. Có lẽ chính bởi đã làm nàng giận theo lối cố tình, nên tôi tự nhủ bản thân nên tránh đến gần nàng trong phạm vi hai ki-lô-mét. Nhưng nàng lại là cảm hứng ngôn ngữ đến từ quá khứ của tôi – giống như ‘hòn đá Rosetta’ xa xưa đã khiến Champollion say mê tìm hiểu, đắm chìm cuộc đời vào công cuộc nghiên cứu hệ thống chữ viết của nền văn minh Ai Cập cổ đại -, thế nên vào lúc rảnh rỗi, tôi thường mon men đến gần nụ cười và đuôi mắt nàng bằng trí tưởng tượng: tôi viết về cuộc sống tại thành phố Crutx và hẻm Swag, về những chết chóc ở thung lũng Vladimr, về con đường sương mù mang tên Khram – một nhà hiền triết hậu Hi Lạp theo phái Platon. Sắp tới khi đã hết bận bịu, tôi sẽ hoàn thành những câu chuyện nhỏ, vụn vặt về chuyến hành trình tới hạt Riesta, khu rừng Par, thị trấn Nusk, về những ngày lang thang ở cảng Carahae cùng những bí mật ở Lonx. Tôi sẽ đến gần nàng hơn và mơ mộng. Tôi hứa với mùa thu với mùa đông và cả mùa xuân như vậy. Cho dù, về ý nghĩa xã hội mà nói, cuộc sống của tôi và cuộc sống của nàng Rosetta rõ ràng khác biệt hẳn với nhau đến từng ly từng tý. Mỗi một mi-li-mét trên cái thước kẻ của nàng, đều sẽ khác với mỗi một mi-li-mét trên cái thước kẻ tôi dùng. Mỗi bước chân, nàng nhún nhảy và lè lưỡi. Tôi thì chắc đang ngủ quên ở ghế làm việc từ đời nào rồi. Tôi nghĩ rằng nàng là người ngoài hành tinh cho nên mới dị biệt và khác xa so với tôi đến vậy. Nhưng nói chung, về cơ bản, nàng có một tuổi thơ đẹp. Nàng hát hay – thực tế tôi không nhớ nàng có hát hay thực sự hay không nhưng tôi dám đảm bảo là thế -, và thích chơi những chiếc xe ô-tô bọ rùa màu đỏ hoặc cam. Nàng không thích chuồn chuồn kim hay côn trùng lắm; nhưng lại cực kỳ thích núp trong lùm cỏ lau cao hơn đầu nàng khi nàng đứng khom chân xuống, rồi bất ngờ xồ ra hù ma những đứa yếu tim vội ngang qua. Nàng còn thích cả tiếng dép bèn bẹt của tôi khi tôi lao đi trên vỉa hè đầy nắng. Nàng bảo đôi giày vải mềm có một lớp nhung lóng lánh bọc gót của nàng im lặng quá, chẳng thể nào sôi động được như tiếng dép quai hậu đế mỏng quèn quẹt mặt đường. Nàng thích nghịch cái mũ nồi xám xanh của tôi, hơn là cùng bọn chúng tôi vặt cỏ gà, đào củ ấu trên khu đất ẩm sương khi mùa đông vừa đến. Nàng giới thiệu tôi với hàng loạt những cầu trượt và xích đu bên kia ‘phố đường tàu’, phía bên trong dãy hàng rào sắt đan lưới hình quả trám và có màu mận chín. Nàng dạy tôi cách thể hiện tâm trạng hớn hở trong một buổi lễ chia tay xinh xắn, ngay chính cái lúc nàng cắt ngắn tóc đi theo đúng kiểu Ma-rư-kô-chan trên phim hoạt hình và tỏ ra bẽn lẽn. Nàng gửi tôi vài tấm ảnh kỉ niệm. Rêu cộng nấm mốc đã giúp tôi quên lãng chúng. Bà nội tôi thì còn giữ một bức, có ép plastic hẳn hoi. Nhưng tôi sẽ không đụng vào kỉ chương của bà – những tấm ảnh của con cháu được bà giữ riêng trong khung kính khổ A2 treo giữa gian bếp đã quạnh khói; vì tôi vẫn còn lưu giấu được một thứ hay ho hơn thế: Rosetta bằng cách nào đó đã khiến tôi luôn nhớ đến nụ cười vành trăng của nàng.

——-

Dừng xe, tắt máy.

Một em gái đang đứng chênh vênh trên bậc thềm gạch đỏ, hai tay khoanh thòng trước bụng. Mái tóc dài ngang lưng, gợn sóng từ chân tóc lên đến tận ngọn và có màu cơm cháy. Môi nàng đỏ, y sì màu đỏ huyết của tấm áo ba lỗ hở bụng nàng mặc. Nơi hông hàng tồn tại một chiếc giuýp đen quây tới ngang đùi. Chân nàng thon dài và mất hút trong đôi bốt da đen cao gần sát đầu gối. Nàng có một chiếc túi xách màu bánh mỳ sốt vang với quai đeo buông dài quàng lên vai trái. Chiếc túi đôi lúc đụng vào tường vì nhịp lắc lư của thân hình nàng; trong khi lưng nàng cố tránh nỗi thèm khát được dựa vào đôi cửa sổ đằng sau. Bên cạnh nàng, phía khuất trong bóng tối, còn hai nường em gái nữa, đang lúc trò chuyện râm ran, nên chẳng thèm chú ý thứ đèn pha vừa lướt qua những chỗ hở hang trên cơ thể họ rồi đột ngột tắt lịm đi.

Tôi không biết từ khi nào, khu xóm tôi ở, có ‘gái’. Đó là một điều lạ lẫm. Cái cảnh một chiếc xe máy ‘chở bốn, đèo ba’ những cô gái ‘ăn chơi’ ngúng nguẩy – tôi đã bắt gặp quá nhiều, mỗi khi rời chỗ làm lúc tối muộn để về nhà trên cung đường quen thuộc. Nhưng khi nó diễn ra trước cửa nhà tôi, nó lại trở thành sự bất ngờ mới mẻ. Không những thế, nó còn là một sự bất ngờ thú vị. Những nường cô gái ‘sương đêm’ đang chờ ‘đi ca’ ngoài bậc thềm nhà tôi; trong lúc tôi đang làm mọi việc vô nghĩa nhất quả đất để trở vào chiếc nôi êm ấm của cuộc đời; thì họ, đứng ngay đấy, đong đưa thể xác, trái tim, đôi mắt và cả tâm hồn theo những nhịp điệu riêng. Tôi kéo chiếc cửa sắt rít lên cót két. Một thằng ‘nhóc loắt choắt’ đeo khuyên đen bên tai trái – mảng tóc phía bên đó được cạo gần nhẵn thín, để mặc những lọn vàng chóe từ trên đỉnh hoặc bên phải đầu hất rủ lòa xòa xuống – trờ chiếc xe gắn máy ‘cà tàng’ và xỉn bùn tới. Qua cánh cửa gỗ sắp khép, tôi thấy họ mở môi trao lời với nhau. Tôi thấy cả vùng eo thon trắng và bắp đùi của nàng mặc giuýp như gắn liền thành một dải. Tôi thấy hai nàng kia cũng vội vã vắt cẳng chân trần leo lên xe, tỳ hết sức nặng của sự đỏng đảnh trên những chiếc guốc bốn, năm phân và trên cả những ngón chân yêu kiều thoa nhũ bóng một cách thiếu tinh tế. Khi con ngõ và mùa đông biến mất sau tay nắm đấm cửa, tôi nghe thấy tiếng vặn tay ga, tiếng ầm ì của buồng đốt và bộ số. Tôi lặng thinh bất động và cảm nhận số phận của họ bị cuốn đi, băng vù qua tấm rèm cửa. Mặt đường lạnh lẽo, nuốt chửng thứ nước hoa L’Evinia nhàn nhạt bị bỏ lại, ngay lúc nó vừa êm ả rơi xuống. Bóng tối khẽ thì thầm, ngơ ngác nhẩn nha giai điệu ảo vọng trong những câu thơ diễm lệ tình tứ của Baudelaire.

Quand parfois sur ce globe, en sa langueur oisive,
Elle laisse filer une larme furtive,
Un poète pieux, ennemi du sommeil,

Dans le creux de sa main prend cette larme pâle,
Aux reflets irisés comme un fragment d’opale,
Et la met dans son coeur loin des yeux du soleil.

[…]

——–

Alicia, Alicia. Alicia.

Anh tưởng mình đang di chuyển trên đường phố Kabul hoang tàn đổ nát, chiêm ngưỡng ánh mặt trời, muội khói và mồ hôi chầu trực ám toán nơi này từng phút. Cũng như Amir, anh sợ hãi những bóng xe jeep vũ trang đi tuần, những họng súng Taliban sẵn sàng nhá lửa và những băng đạn đeo trần trước ngực bất kì một tên man rợ nào. Afghanistan đã từng là một nơi vô cùng tuyệt đẹp với những ngọn bạch dương tinh nghịch và những trái lựu mọng đỏ; nhưng sự sợ hãi pha lẫn hối hận đã biến đổi quê hương của ‘cậu Amir’ ngày nào trở nên khủng khiếp biết bao nhiêu – giống hệt tình trạng hiện giờ mà mối quan hệ giữa anh và em đang mắc phải vậy. Anh đang cảm thấy sự xa lánh đến từ nơi em, cứ như chúng ta là những người Pashtun kiên lĩnh và Hazara khổ hạnh luôn kì thị nhau. Và sau màn khói lửa chiến tranh dựa trên những mâu thuẫn thuần cảm tính nào đó, chúng ta còn trở thành những người sùng đạo Shi’a và Sunni điên loạn khủng bố, bắn giết nhau nữa. Có lẽ anh đã cường điệu hơi quá, nhưng phải nói rằng quãng đường từ Peshawar đến đèo Khyber, vượt qua biên giới Pakistan để vào Afghanistan, rồi từ Jalalabad trở về Kabul là một hành trình khá dài và khá nhọc nhằn; nó khiến trái tim anh buồn bực và hai lá phổi chỉ chờ lấy hơi để xả cơn cáu gắt. Anh ước gì mình chỉ là một người viết thư thuê, hàng đêm lưu trú trên mảnh gác xép tróc ván tại một bưu điện mục nát ở Hazarajat. Anh sẽ để cho bồ hóng ám đen mảnh khăn trắng với bộ râu già đã ngả hoa râm vào trước mỗi bình minh, khi đàn bò còn chưa rên vì đói dạ, và viết quần quật những dòng suy nghĩ, những tâm tư lấy từ đôi mắt của bao chàng trai gầy guộc, tuy không biết chữ nhưng lại biết cách tỏ rõ nỗi khao khát và niềm mơ ước gấp bội qua khóe miệng, lên những lá thư sờn cũ, cáu ẩm vì mùn cát cho đến hết ngày. Nhưng khi đọc xong câu chuyện về Amir và Hassan, về Baba và Ali giữa một buổi trưa hè nắng gắt và bụi bặm, anh bỏ dở cây bút ngập đẫm trong bình mực tím, rồi đưa tay quệt vầng trán; suy nghĩ về những lời anh nói, cách anh xử sự, những điều đã hoàn toàn có thể làm tổn thương em lẫn những tình cảm của em. Anh rất muốn là Amir – luôn nhận thức được những sai lầm của mình, tuy chần chừ, nhưng cuối cùng cũng can đảm đối mặt với nó. Là Amir, anh sẽ có đủ tỉnh táo và lời lẽ thuyết phục cũng như hành động cần thiết để cứu rỗi những rạn nứt và hàn gắn những xa cách đang tồn tại, cho dù có vài gã Assef cục mịch thô lỗ xuất hiện ngang đường và hằng muốn cho anh một trận ra trò. Là Amir, anh sẽ không bảo em tự đi ngắm sóng một mình như trước nữa; thay vào đó, anh sẽ ở bên và kể em nghe những mẩu chuyện cười, hay những dòng thơ hay hoặc những câu chuyện tình yêu tìm thấy trong tất cả những trang báo, họa tiết tranh vẽ, hay những bức thư anh được mọi người thuê viết. Ở một khía cạnh khác, anh bỗng muốn là Hassan hơn. Và em sẽ là thực thể đầu tiên và duy nhất mà anh sẽ ngưỡng mộ trọn đời. Anh sẽ theo bước chân em tại mọi cuộc đua diều diễn ra trong năm trên khắp thế giới. Anh sẽ cổ vũ, hò reo mãi không ngưng nghỉ, không bao giờ biết mệt. Anh sẽ mỉm cười với chiến thắng lẫy lừng của em, ngay khi bàn tay nhỏ nhắn kia ứa máu vì bị sợi dây bọc bột thủy tinh cứa xước. Và anh sẽ chạy tìm và đuổi bắt bằng được chiếc diều giấy xanh thua cuộc cuối cùng đó về cho em. Vì em, cả ngàn lần rồi!

Những dòng cuối cùng

Mình đang định viết những dòng cuối cùng cho cuộc đời tự kỷ của bản thân. Và sẽ là thế.

Lúc này đã sang ngày mới. 12 tháng 9. Hai hôm trước mình đi ngủ khá sớm. Và lại còn dành thời gian rỗi để đọc lại Gỗ mun của Ryszard Kapuściński nữa chứ. Mình rất ít khi viết cảm nhận về những cuốn tiểu thuyết mình đã đọc. Bởi vì mình luôn sợ những lời văn hoa đấy sẽ ảnh hưởng không lành mạnh, sẽ chi phối đến tình cảm tự nhiên của những người chưa bao giờ đọc chúng. Cũng chính bởi thế. Mình cũng rất ít khi đọc những dòng đề tựa nằm ngoài một cuốn sách bất kỳ. Thường thì mình sẽ đọc một, hai, hoặc đôi lúc là sơ qua cả chục trang đầu trước. Nếu thấy thích thú bởi giọng văn, mình sẽ lật lại mấy trang bìa để xem người ta mô tả hay đánh giá về cuốn sách như thế nào. Ưng là mua. Ưng là vác về. Mọi việc diễn ra đơn giản nhưng thường cũng ngốn tới mấy chục phút ngó nghiêng khắp các ngăn trên các kệ ở hiệu sách. Chẳng cần phải xem trước từ nhà xem quyển nào hay, quyển nào nổi tiếng hiện giờ. Thèm đọc là lại ra Fahasa ngay Xã Đàn; hay như bây giờ ham rẻ là lên Nhã Nam chỗ Đỗ Quang đằng Trần Duy Hưng – tuy hơi xa nhưng được cái chất lượng chính hãng và giá cả được khuyến mại tới 25%. Nguyễn Xí, Đinh Lễ cũng là một địa điểm khá lý tưởng cho dân mọt sách có-nhu-cầu-tiết-kiệm-hầu-bao ở Hà Nội. Nhưng thực sự chỗ đấy là một nơi hơi tạp nham. Mình không thích lắm.

Mình mua Gỗ mun ở Fahasa Xã Đàn; cùng với cả quyển Henderson, ông hoàng mưa nữa. Cả hai quyển đều nói về Châu Phi – lục địa đen của thế giới. Cả hai đều cuốn hút mình ngay từ những trang đầu tiên. Và dù thực tế lần đó chỉ định lấy một, băn khoăn dữ lắm, nhưng rồi cuối cùng cũng dốc hết ví để lôi hai em ý về. Về mặt cá nhân, khi đọc xong cả hai cuốn, nếu để nhận xét thì mình sẽ dành nhiều sự ưu ái cho Gỗ mun hơn. Nó thực sự đang dần trở thành một tác phẩm bất hủ gắn liền với tâm hồn mình, nối gót tiếp theo những Giết con chim nhạiCuốn theo chiều gióScarlettKafka bên bờ biểnBiên niên ký chim vặn dây cótKhu vườn bí mật. Mình từng bị ám ảnh nặng nề về mặt lý tưởng sống bởi Kafka bên bờ biển và Biên niên ký chim vặn dây cót, từng khóc thực sự bởi tình cảm con người trong Giết con chim nhại, từng xúc động đến cảm phục bởi tình yêu, tình cảm gia đình đẹp đẽ và tự nhiên trong Cuốn theo chiều gióScarlett hay Khu vườn bí mật và cả trong Giết con chim nhại nữa. Còn riêng Gỗ mun lại khiến mình cảm thấy một cái gì đó khác trái ngược hẳn những cảm xúc trên. Dường như là nhiệt huyết đối với cuộc sống, đối với xã hội. Mình chắc vậy. Nhưng nó không phải một dạng sục sôi đầy máu lửa. Mà chỉ kiểu một dòng chảy. Một kiểu nhiệt huyết mang tâm lý “nước chảy đá mòn”. Đúng với bản chất của con người mình. Đúng “kiểu” của mình. Lặng lẽ và âm thầm ghi nhận mọi điều xảy ra trong cuộc sống. Nhưng không vì thế mà yên ắng tứ bề. Cũng không phải là đến thời điểm nó sẽ bùng nổ như miệng núi lửa lúc phun trào. Mình thích ví nhiệt huyết ấy với những cơn sóng xô bờ cát hơn. Đều đều tràn lên rồi lại giả vờ như bị ai đó kéo tụt xuống. Khi tới khi lui. Khi dâng đầy khi cạn khô. Khi phơi phới rạng ngời khi tủi hổ sầu bi. Nhưng cái nhiệt huyết trồi xụt mà mình hằng ấp ủ đó. Phải. Nó là một chuỗi liên tục. Chứ không bị ngắt quãng. Đấy mới chính là điều đáng ghi nhận. Và nên được ghi nhận.

Mình có một tâm hồn trẻ con không vướng bận suy nghĩ. Đôi lúc hay bị ngơ và cứ chửi thẳng như mấy thằng bạn thân mình thì là ngu. Chúng nó cứ bình phẩm về độ ngu của mình như cơm bữa. Và đôi lúc thực sự mình cảm thấy không được tôn trọng ở mức đúng nghĩa bạn bè. Mình tỏ thái độ không đồng tình với chúng nó thì lại bị kêu là dỗi này dỗi nọ. Mình chỉ xin nói một điều là mình chẳng bao giờ thèm giận dỗi ai không thân thiết với mình cả. Nhất là khi ở trong cái hoàn cảnh làm cứ việc gì không đúng đắn, không phù hợp theo số đông mà bị chúng nó biết được thì cái điệp khúc về ngu dành cho mình cứ gọi là xác định kéo dài mãi mãi. Nhưng chẳng thằng nào hiểu cho. Và mình thì vẫn nhẫn nại mặc kệ bọn nó chửi. Mình không biết nữa. Nó cũng không phải là một điều tệ hại gì lắm. Mình chỉ không thích thế. Xã hội vốn đầy thị phi. Và có lẽ con người hiện đại giờ đây chỉ còn biết tìm thú vui qua những màn rủa xả nhau khi lê la ngoài đường, khi túm tụm ở một góc ti-vi hay khi tụ tập kín mít trong phòng họp báo. Những lời nhắn nhủ chân thành dành cho nhau đang dần bị mất đi. Sống chui lủi hay tuyệt chủng hẳn, mình cũng không dám chắc. Hãy cứ nhìn xã hội thời nay khi phát hiện thấy điểm tiêu cực của một sự việc. Thật đúng là số con rệp mới đứng ở hàng ngũ mắc sai phạm. Sẽ chẳng có cơ hội nào để ngóc đầu lên. Người ta cứ thế đào đào đào. Ngày trước, khi cơ giới hóa còn thấp, vẫn phải bới bằng tay. Giờ công cụ sẵn có, chỉ cần vài giây là có thể đào một cái hố sâu tỷ dặm, và nếu muốn nó còn có thể ngoằn nghèo sang cả bên Cuba nữa cơ. Một xã hội chỉ biết đả kích. Vùi dập. Chỉ biết nhìn nhận những mặt xấu của một vấn đề. Chỉ quan tâm quảng bá những gì được coi là tâm điểm đáng lên án. Là một xã hội thụt lùi và tha hóa. Thậm chí ích kỷ vô cùng. Một xã hội thoi thóp, sống dở chết dở và dường như chẳng còn việc gì khác để làm hơn là luồn lách trong cái mê cung xoắn quẩy tự mình tạo ra. Thay vì khám phá và sáng tạo, nó đang thui chột và tự mắc kẹt mình ở khắp hang cùng ngõ hẹp. Cứ xem cách chúng ta ứng xử khi gặp một thứ gì đấy không vừa ý thì biết. Sẽ là chửi. Sẽ là đay nghiến. Cứ xem cách chúng ta ước mơ một thứ gì đó trong cuộc sống là biết. Hoặc là chẳng có gì. Hoặc là hoàn toàn phù phiếm. Chúng ta đang ngày càng sống cá nhân một cách tột độ chẳng thèm kiêng nể ai. Nhưng điều kinh khủng nhất là chúng ta dù không sống cho xã hội, cho cộng đồng nhưng lại mắc bệnh tập thể và chịu ảnh hưởng không-thể-giải-thích-được bởi tâm lý đám đông đến tột cùng. Phải chăng tiếng nói của sự thấu hiểu mang âm điệu của một bài thơ lại khó bày tỏ vậy sao. Phải chăng những lời thóa mạ thấp hèn có điều gì đẹp đẽ quý giá hơn hẳn nên mới được người ta sử dụng nhiều đến vậy. Văn hóa văn minh chẳng được ai học tập. Văn hóa phi văn minh thì lại có sức lan tỏa rộng lớn. Mình sẽ chẳng phí thời gian để đặt một câu hỏi nào nữa ở đây. Mình nghĩ nếu đặt câu hỏi. Mình rồi sẽ tự viết câu trả lời. Rồi sẽ lại châm chọc và lải nhải về một đống rác rưởi nào đấy. Rồi tự mình sẽ chôn vùi bản thân mất thôi. Không mình ở đây sẽ chỉ để nói thêm mấy điều.

Rằng mình đã đôi lúc thấy được những điều rất tốt ở những thằng bạn thân của mình. Mình cũng không ngờ đâu. Nhưng những gì bọn nó làm đúng với bản chất của chúng nó thì thật sự là ý nghĩa, thậm chí còn xúc động đến nỗi làm mình thay đổi hẳn quan điểm về bọn nó. Và mình tin là bản chất cái xã hội này cũng thế. Mình mong và hi vọng không sớm thì muốn nó sẽ biết cách thảo bỏ lớp vỏ ương ngạnh gàn dở xù xì này đi. Hãy để những giá trị tốt đẹp lên ngôi. Hãy biết đóng góp và xây dựng một cách tích cực chứ không phải là cứ rầm rộ chê bai nhiếc móc. Hãy tập thốt ra những lời chuẩn mực và chín chắn. Hãy là người trong cuộc sâu sắc trước mọi vấn đề. Hãy là diễn viên chân thành, và dù có ngu, nhưng cũng phải gợi cảm. Chúng ta đang làm việc với nhau như một ê-kíp. Hãy sống vì điều đó chứ không phải vì sự nổi tiếng hay vấn đề giàu có cá nhân. Mình thì vốn dĩ chẳng quan tâm lắm. Mình là nhà viết kịch bản và bộ phim nào cũng phải theo ý mình hết. Và sẽ là như thế.